ds. Aart Mak (Bloemendaal): ‘Hoe je overeind blijft in een crisis…’ n.a.v. Romeinen 8: 35-39

*  Alle-Dag-Kerk, Middagpauzedienst 5 september 2018  *

Ds. Aart Mak (Bloemendaal)

Hoe je overeind blijft in een crisis…’ n.a.v. Romeinen 8: 35-39

Een man had meegedaan aan een roofoverval en daar was iemand bij gedood. Natuurlijk het was niet de bedoeling, maar een roofoverval gaat met zoveel bruutheid en geweld gepaard, het was gebeurd. Hij kreeg jaren gevangenisstraf. Hij schrijft in een brief dat die tijd in de gevangenis de zwartste en donkerste periode in zijn leven zou worden. Het was voor hem heel moeilijk om toe te geven dat hij degene was die een ander had vermoord. Dat hij de dood van iemand en de ellende voor andere mensen op zijn geweten had. Die waarheid kon hij amper aan. ‘Berouw komt na de zonde,’ zeggen wij dan. Dat berouw drukte zo zwaar op hem dat hij geen uitweg zag en hij schrijft dat hij besloot hoe hij zelfmoord zou plegen. Toch zei hij ook iets anders tegen zichzelf. Geef mij één goede reden waarom ik dit niet zou kunnen volhouden. Hij schrijft in zijn brief dat het toen stil en rustig in hem werd. In alle chaos en verwarring kwam iets heel diep van binnen tot leven bij hem. Alsof er zachtjes iets lag te trillen in zijn hart. Een zaadje van licht, heel stil, maar er zat leven in. Dat hielp hem in de dagen, weken en maanden die volgden in de gevangenis, om gaandeweg te aanvaarden dat hij zo was geweest. Dat het zijn fout was, zijn tekortkoming en dat hij het op zijn geweten had. Het gevoel werd sterker en sterker en hij beschrijft in die brief dat hij begon te huilen. Hoe heviger hij huilde, hoe sterker het gevoel werd. Zo werd in dit mensenhart, in alle duisternis en negativiteit, ook iets wakker dat liefde was. Hij zag in dat hij niet meer kon veranderen wat hij gedaan had maar wel op een andere manier kon verdergaan. Hij beschrijft dat hij aan één stuk door kon huilen en hij beseft dat hij tot dan toe in zijn leven misschien wel nooit geluisterd had naar wat diep in hemzelf leefde aan geloof, aan vertrouwen en aan levenskracht. Heel langzaam begon er iets in hem wakker te worden dat hem zou helpen om die donkere tijd in de gevangenis verder uit te zitten en te gaan denken aan een leven erna.

Ik zou u graag wat willen vertellen over het overeind blijven in een crisis. Ik zou u willen vertellen hoe u kunt omgaan met dat wat u zo plotseling of lang verwacht overkomt. Crises zijn er velerlei in ons moderne leven. De dood was er altijd al en is er nog steeds. Niet alleen uw dood, die zich soms aandient door een buitengewoon ernstige ziekte, maar ook de dood van uw kind misschien, de dood van uw geliefde, de dood van iemand die vlak bij u woont en die u goed kent en er ineens niet meer is. Maar ook het faillissement of het plotselinge ongeluk dat u treft, waardoor u uw lichaam geheel of voor een deel niet meer kunt gebruiken zoals u gewend was. Crises zijn er ook in het moderne leven velerlei. Mensen doen elkaar wat aan in hun boosheid, in hun wrok, met hun haatgevoelens! De wereld is geen paradijs, maar dat wist u al.

De kunst is om dat paradijs in uw hart vast te houden. Dat vuur van de Geest, dat licht dat Jezus ontstoken heeft, de goedheid van God, dat alles in u mee te dragen. Maar dan gebeurt u wat, het overkomt u. Iemand of iets doet u wat aan en uw leven ligt voor uw gevoel in diggelen. Wat doet u dan? Dan kunt u diep in de put raken, dat kan lang duren, maar laat het niet te lang duren. Probeer dan ook te bedenken dat u op een gegeven moment zelf de verantwoordelijk moet aanvaarden. Het is en blijft uw leven. Er zijn mensen die de schuld aan anderen blijven geven. Natuurlijk, soms gebeuren ons dingen in het leven, die anderen ons aandoen. Dat kan in het verkeer zijn. Dat kan diefstal of doodslag, bedrog of vernedering zijn. Het gebeurt, maar u moet wel verder met uw leven. Hoe doe je dat? Je leven lang, je verdere leven lang die ander de schuld blijven geven? Je tot je eigen dood slachtoffer blijven voelen? Dat gebeurt en het is de vraag of dat de weg is. U bent verantwoordelijk voor uw leven, ook al gaat het anders dan u wenste of hoopte. U zegt tegen jongeren die boos zijn op hun docent of school toch ook dat het uiteindelijk wel hun eigen onderwijs is, hun weg naar het examen waar ze zelf verantwoordelijk voor zijn? Zo geldt dat ook voor het leven.

Mensen zien de dingen die gebeuren soms heel erg negatief. Als u zo’n mens bent, wordt het tijd om daar iets aan te veranderen. Ik sprak pas nog met een oudere vrouw, die tegelijk ook moeder is van drie al lang en breed volwassen kinderen. Met twee van de drie kinderen heeft ze een goed contact. Met haar oudste zoon niet en dat is al jaren zo. Het lukt haar maar niet, ondanks eens een briefje of een kerstkaart of nog een paar jaar geleden een enkel telefoontje, om echt contact te leggen met haar zoon. Ze lijdt daaronder, ze vindt het vreselijk en ze begrijpt maar niet hoe het kan. Ze tast naar een antwoord op de vraag: ‘Waarom krijg ik geen contact?’ Toen besloot zij om een laatste brief te schrijven aan haar zoon en zijn vrouw. En in haar brief verwoordde ze: ‘Dit is mijn laatste brief, ik heb het vaak geprobeerd. Je kunt contact met me opnemen naar aanleiding van deze brief en dan zal ik je ontvangen met een groot hart want ik hoop dat het tussen ons weer wordt als vroeger. Als je niet wilt, dan zal ik het merken en dan zal ik het aanvaarden en dan is dat zo.’ Ze vertelde me hoeveel moeite het haar had gekost om deze brief te schrijven. Ze had het ’s nachts gedaan en met hoeveel spanning ze tot twee maanden na het versturen van de brief elke dag de brievenbus leeghaalde. Ze probeerde te aanvaarden dat het zo gegaan was en dat zij er nu niets meer aan kon doen. Dat is een keuze maken. Anders gaat het je leven verwoesten en je geest verdonkeren. Loslaten. Iemand zei eens: ‘Als je van iets of iemand houdt, laat los. Als het terugkomt is het van jou. Zo niet, dan is het nooit van jou geweest.’ Harde levenslessen.

Wat in een crisis ook kan helpen, is vergeven. Dat is ook een vorm van loslaten. Probeer andere mensen die voor uw gevoel u iets hebben aangedaan, te vergeven. Probeer dat boze gevoel in u kwijt te raken, probeer uw hart te zuiveren, want u draagt het anders maar met u mee en dat gaat anderen en andere situaties beïnvloeden en besmetten. Probeer uzelf te reinigen. Dat kan heel simpel zijn door op een wandeling op het strand tegen de wind of de storm in te schreeuwen. Gooi al uw boosheid eruit. Dat kan ook door brieven te schrijven vol met wat u dwars zit. Verstuur die brief niet. Gooi hem in het vuur of begraaf hem in de grond. Het kan op veel manieren, maar raak uw boosheid, uw haat, uw wrok alstublieft kwijt. Maak ruimte voor iets anders, voor iets nieuws.

Iets anders. Als u denkt dat uw leven tot nu toe niet was wat u had gehoopt dat het zou zijn, wat let u om iets te doen wat u nog nooit gedaan heeft? Blijf niet nadenken over de weg, zet een eerste stap! Dat hoeft helemaal niet veel geld te kosten. Wat let u, als u nog nooit een muziekinstrument gespeeld hebt, om toch eens naar muziekles te gaan en te leren fluitspelen? Wat let u om dingen te doen die voor u nieuw zijn, waar u weer van kunt leren? Ik kom het tegen bij mensen, die na een geweldige crisis zichzelf helpen door iets nieuws op te pakken. Ze gaan ineens een hobby ontdekken en uitoefenen. Ze gaan contacten leggen met mensen die ze nooit eerder ontmoetten. Ze verruimen en verrijken hun leven. Anderen gaan toneelspelen, weer anderen gaan schilderen of met klei werken. Er zijn veel manieren. Het gaat ten diepste om het vorm geven van dat wat in u leeft. Houd niet vast aan wat er tot nu toe gebeurde in uw leven.

En het helpt vooral om u te verbinden met Iemand groter dan uzelf. Dat bedoelt Paulus ook in dat mooie stuk in de Romeinen. Hij heeft het daar over al die crises die ons mensen kunnen overkomen. Hij spreekt daar tegelijk zijn grote hoop, verwachting en jubel over uit dat niets ons kan scheiden van de liefde van Jezus. Gelooft u dat? Gelooft u dat in alles wat u gebeurt er altijd verbinding blijft met degene die wij onze Heiland noemen? Gelooft u dat in al wat u gebeurt in uw leven, u altijd gekend blijft worden door uw Schepper in de hemel? Gelooft u dat in alles wat u overkomt, er engelen ergens om u heen zijn, die voor uw gevoel niet ingrijpen maar wel bewaken dat het toch met u door kan gaan? Dat hoop ik, want zoveel mensen eerder die voor ons geleefd hebben, hebben daar hartstochtelijk mee geleefd. Dat zijn de mensen die ons een voorbeeld hebben gegeven, dat zijn de mensen die ook geïnspireerd werden door dat rijke, overvloedige leven van Jezus.

Hoe meer je gelooft in de liefde, hoe pijnlijker het tegendeel kan blijken. Hoe meer je verlangt naar licht, hoe donkerder de duisternis is. Als u echt gelooft in God, als u echt gelooft in Gods goede schepping en in al Zijn goede bedoelingen, dan is het des te meer pijnlijk, als u ziet dat het niet gaat, dat het leven anders gaat, dat mensen lijden. Dat doet zeer, dat is de verzoeking van het geloof. Als u oppervlakkig in het leven staat, blijf dan maar oppervlakkig, maar als u uw hart verbindt met de Heilige Geest, dan zult u ook merken dat u grote liefde kunt ervaren, dat uw gebeden steeds stiller en inniger kunnen worden en dat de stormwind in uw leven des te heftiger kan zijn. Maar niets kan ons scheiden, want in dat alles zijn wij meer dan overwinnaars door Hem die ons heeft liefgehad.

(het cursieve stukje bovenaan is in de dienst niet uitgesproken)