ds. Joost Röselaers (Amsterdam): Leven met de onvastheid van het bestaan, n.a.v. Mattheus 6: 24-34

*  Alle-Dag-Kerk, Amsterdam, Middagpauzedienst 24 oktober 2018  *

Ds. Joost Röselaers (Amsterdam)

Leven met de onvastheid van het bestaan, n.a.v. Mattheus 6: 24-34

Hoe kan een mens leven met onzekerheid? Met de onvastheid van het bestaan?
Dat zijn de vragen voor de mensen tot wie Jezus zich richt: in de Bergrede.
Zijn leerlingen hebben hun broodwinning vaarwel gezegd om hem te volgen. Hun vissersboot ligt stil in de haven. Hun tollenaarskantoor ligt er verlaten bij. Er komt geen geld meer binnen. Hun reserves raken op.
Vandaag hebben zij wel prima gegeten en gedronken. Maar hoe zal het morgen gaan? En de dag daarna?
En ook andere mensen die Jezus volgen, hebben zo hun onzekerheden. De een is ziek en de ander voelt (aan zijn botten) dat hij oud wordt. Een derde maakt zich zorgen over een kind.
Een vierde ligt wakker van de politiek: ‘Hoe zal dat verder gaan in ons land, met de Romeinse keizer aan de top?’
En ook wij zullen onze zorgen hebben. Onze toekomst is niet zonder onzekere factoren.
En dat geldt al evenzeer voor de wereld van Trump, Erdogan en Poetin.

Hoe ga je daarmee om? Hoe kunnen wij leven met de onvastheid van het bestaan?
Jezus zegt het eigenlijk heel simpel en brengt twee aspecten naar voren van bezorgdheid:
     ‘wees niet zo bezorgd; denk niet steeds aan morgen;
     en probeer niet om zo naar binnengekeerd te raken’
Maar op basis van onze eigen ervaringen weten wij dat het niet altijd helpt: tegen iemand die bezorgd is, zeggen dat hij juist niet bezorgd moet zijn. Zo iemand voelt zich dan miskend.
En daarom brengt Jezus het anders. Hij verpakt zijn boodschap in beeldtaal. Want deze beeldtaal heeft een zekere lichtheid. Die maakt je los en daardoor kan deze beeldtaal je halen uit jouw angstige gedachtenstroom.

Jezus zegt: ‘Kijk naar de vogels in de lucht. En kijk naar de lelies, hoe zij groeien in het veld.’
‘Kijk,’ zegt Jezus. Kijk om je heen, naar wat er is. Gebruik jouw zintuigen!’
Want jouw zintuigen halen jou van morgen naar vandaag. Zij plaatsen jou in het nu.

Ik weet van iemand die ernstig ziek is, dat dit ook daadwerkelijk werkt tegen bezorgdheid.
Zij probeert elke dag te wandelen. Zij kijkt dan om zich heen, maar de kleuren van de seizoenen. Zij luistert naar het zingen van de vogels. Zij voelt hoe de wind langs haar gezicht gaat.
Zij probeert om te zijn in het hier en nu, met al haar zintuigen. Want in het hier en nu redt zij het immers nog. En bovendien: op zo’n wandeling gebeurt er altijd wel iets. Zij staat ineens oog in oog met een ree en wordt betoverd.
Of zij komt een bekende tegen, die met betrokkenheid naar haar vraagt. En dat verwarmt haar van binnen. Zij verandert door zo’n ontmoeting.
Zij ontvangt iets. Zij wordt verbonden met de zorgzaamheid, die er eigenlijk altijd is, om je heen.
Want is de natuur niet zorgzaam voor ons? Die ene mooie boom voor jouw huis: wat geeft die boom je niet?
Schaduw in de zomer, een kleurenspel in de herfst, stilte in de winter en verwachting van leven in de lente.
En de mensen om je heen, wat geven die je niet?
Natuurlijk, er zijn er altijd die je teleurstellen, als je in een moeilijk periode zit.
Maar er zijn ook mensen die zich ineens laten zien in al hun verborgen zachtheid. Verrassend is dat, maar je moet er wel voor openstaan!

Als de wandelende vrouw in gedachten bij morgen was geweest, had ze de ree niet gezien en was zij de bekende voorbijgelopen met een groet. Dan had zij geen ontmoeting gehad, met een ander levend wezen. Want een ontmoeting, die kan alleen plaatsvinden: wanneer je leeft in het hier en nu. Wanneer je er bent met al jouw aandacht.

Ik moet nu denken aan de Joodse filosoof Martin Buber.
Hij heeft gezegd: ‘elke ontmoeting, waarin er iets gebeurt, waar je aan ver-andert : daarin is de Eeuwige. Daarin komt God jou tegemoet: met zijn aandacht, en zijn zorg.

En zo zegt Jezus in beeldtaal: ‘denk niet steeds aan morgen! Kijk naar de vogels! Kijk naar de lelies! Leef in het nu: net als zij. En dan word je als vanzelf verbonden met de Schepper van dit alles.’

En in diezelfde beeldtaal spreekt Jezus de luisteraars ook aan, op dat tweede aspect van bezorgdheid: dat gekeerd zijn naar binnen.
Laat dat niet gebeuren!,” zegt hij.

‘Kijk naar de vogels. Zij zaaien niet, oogsten niet en vullen geen voorraadschuren. En kijk naar de lelies. Zij werken niet, weven niet en vullen geen kledingkasten.’

Dat is wat de mens doet: hamsteren als het straks herfst wordt, sparen voor zijn pensioen. Hij probeert zichzelf te redden met materie. Door dingen naar zich toe te halen. Dat is zijn eerste impuls.
En ook hier moet ik denken aan Martin Buber. Hij heeft gezegd: ‘de mens die met spullen bezig is, die staat in een Ik – Het-verhouding. En die is anders dan de mens, die in de Ik – Jij-verhouding staat. Die is niet open, maar die is dicht.’

Wie pas is verhuisd, die zal dit herkennen. Al die spullen waar je iets mee moet: die spullen nemen je zo in beslag, dat je minder bereikbaar bent voor anderen. De Ik-Jij verhouding wordt aangetast. En daar wordt een samenleving op gebouwd. En niet op de ‘ik-het’ verhouding.

Hoe kan een mens leven met de onvastheid van het bestaan?
Niet: door in gedachten bij morgen te zijn. En niet, door zoveel mogelijk zelfredzaam te zijn.
Maar wel, in openheid voor de ander met een kleine letter, en de Ander met een hoofdletter – en die twee horen onlosmakelijk bij elkaar.

En stel, je bent gekweld door de onzekerheid van het dagelijkse leven. Dan hoop ik, dat u de stem van een ander hoort. En het is deze dialoog (ik-jij), deze ontmoeting, die het wonder teweegbrengt van de verandering.

Angst slaat dan om in vertrouwen.

Vertrouwen in de Ander met een hoofdletter, door de ander met een kleine letter, die met je meeloopt op je weg.

Amen.

Reacties(2)

  1. Antwoord
    I van Wijngaarden zegt

    Kunt u mij deze preek sturen

    • Antwoord
      Kees van der Vlies zegt

      Geachte mevrouw Van Wijngaarden,
      Alle preken van de Middagpauzediensten zijn op de website te lezen. Maar elke preek is ook te downloaden.
      Klik bovenaan het openingsscherm op PREKEN en scroll naar beneden om de gewenste dienst te vinden. Daar staan drie symbooltjes naast. Het meest rechtse symbooltje is een boek : Download pdf. Door daarop te klikken kunt u de preek downloaden, opslaan op uw computer en afdrukken op uw printer.
      Hopelijk is dit voldoende duidelijk.
      Vriendelijke groet,
      Kees van der Vlies
      (website-beheerder)