ds. Mirjam Sloots (Koog Zaandijk): “Op bergen en in dalen”, n.a.v. Matteüs 17: 1-9

*  Alle-Dag-Kerk Amsterdam, Middagpauzedienst 19 juni 2019  *

Voorganger: Ds Mirjam Sloots (Koog Zaandijk)
Organist/pianist: Everhard Zwart
Solozang bas/bariton: Tony Sbat

Meditatie: Op bergen en in dalen, n.a.v. Matteüs 17: 1-9

Je kunt ergens als een berg tegenop zien. Dat is een herkenbare ervaring toch?
Een operatie, het bellen voor een uitslag, een nieuwe situatie onder ogen zien, een afscheid, iemand los moeten laten, jezelf moeten bewijzen, een stap die moed vraagt. Je kunt er als een berg tegenop zien. En onderaan de berg blijven staan. Maar je kunt de berg ook opgaan, stap voor stap, totdat je bovenop de berg staat.

Dat deed Jezus. 33 jaar oud, was hij op weg naar Jeruzalem. Een missie die hij zou volbrengen, maar niet zonder slag of stoot. Hij had er wel een vermoeden van, wat het hem zou kosten. Hoe zijn reis zou eindigen.

Hij ging de berg op stap voor stap om daar te bidden. Bijbels gezien is de berg met name de plek om God te ontmoeten, het symbool voor Gods aanwezigheid. Jezus gaat de berg op om te bidden. Maar je zou ook kunnen zeggen: Hij gaat stap voor stap omhoog om God te ontmoeten.
Waarom?
Omdat hij kracht nodig heeft om zijn weg te kunnen gaan. Waarvan hij weet dat het een moeilijke weg zal zijn. En omdat hij rust nodig heeft om zijn weg te kunnen vervolgen.
God kan een krachtbron zijn, een rustpunt op je weg op bergen en door dalen.

33 Jaar oud was hij: Tony Sbat, die vandaag in ons midden is, toen hij zijn reis naar Nederland begon vanuit Syrië, vier jaar geleden. Hij kwam terecht in een vluchtelingenkamp in Zaandam. 33 Jaar oud was hij, precies dezelfde leeftijd die Jezus had, toen hij zijn reis naar Jeruzalem begon. En ook Tony’s weg werd een lijdensweg.
Tony begon zijn reis in Syrië, in de grote stad Aleppo, 50 km van de grens van Turkije. Er is maar een uur tijdverschil met ons, Syrië kent ook 4 seizoenen en de temperatuur is vergelijkbaar met ons weer.
Voor 2011 had Tony geen enkele reden om op reis te gaan. Hij woonde samen met zijn vrouw Lara en pasgeboren zoon Salim in Aleppo in hun eigen huis. Hij had een goede baan als biochemicus bij een groot bedrijf, die zich bezig hield met het printen van inkt op grote objecten in de industrie. Hij verdiende goed en was gelukkig.
Na 2011 veranderde zijn leven volledig.
Het verzet tegen het regime van president Assad ontketende de weerstand, die uitmondde in een oorlog. Het bedrijf waar hij voor werkte, werd gebombardeerd.
Vier jaar later, in 2015 nam Tony afscheid van zijn vrouw Lara en zijn zoontje Salim. Hij ging op reis naar Nederland over bergen en door dalen.

In Syrië zijn de bergen vergelijkbaar met het buurland Israël. Vergelijkbaar met de berg waar Jezus met Jacobus, Johannes en Petrus naar boven liep om te bidden.
Jezus had behoefte om te bidden in zijn situatie. Hij moest door naar Jeruzalem. Hij stond voor zijn uitgang, zijn exodus staat er letterlijk. Jezus bestijgt de berg, om overzicht te krijgen over zijn eigen leven, om zicht te krijgen op zijn bestemming.

Wie kunnen hem bemoedigen? Zijn het de grote mannen uit het verleden waar hij zich aan optrekt? Mozes en Elia? Ook zij moesten onder barre omstandigheden door. De twee steunpilaren van het Oude Testament.
Mozes is de man van de lange adem, die staat voor de bevrijding van slavernij, die vasthoudt aan de droom van het beloofde land, 40 jaar lang.
Het werk van Elia begint met de ontdekking, hoeveel angst mensen kunnen hebben voor goden, afgoden en demonen. De strijd tegen Baäl is het levenswerk van deze profeet. Baäl betekent letterlijk beheerser, of bezitter. Door welke goden worden mensen in deze tijd bezeten of beheerst?

Het doet me denken aan het recente boek van David Brooks ‘the second mountain’ de tweede berg. Hij ziet om zich heen hoe in welvarende landen de eerste berg alleen bestaat uit het bereiken van je eigen top, met de schijn van onafhankelijkheid. De tweede berg is dan de berg waar de mens zich in relatie voelt met God die boven, naast en in ons aanwezig wil zijn.

Mozes en Elia, die brengen Jezus weer bij zijn bestemming: bevrijding van mensen uit afhankelijkheid en situaties van onrecht, en weerstand tegen de afgoden van zijn tijd, alles wat de mens beheerst of in bezit houdt. Daarvoor is hij op aarde gekomen.

Als Jezus die bestemming weer helder heeft, als Mozes en Elia tot zijn verbeelding spreken, dan verandert zijn gedaante:
Hij wordt omgeven door een stralend licht. Als Jezus zijn bestemming vindt, dan klinkt een stem: “dit is mijn geliefde, de Zoon, in wie ik mijn welbehagen heb. Luister naar hem, Luister naar zijn levensbestemming.”

Als Jezus ons meeneemt de berg op, neemt hij ons mee vanuit de laagvlakte van ons leven, naar een hoger standpunt, waar onze blik zich kan bevrijden en onze ogen helder kunnen worden. Wie de berg beklimt, zoekt het hogerop, om van daaruit, overzicht te krijgen over de laagvlakte van z’n eigen leven en zicht te krijgen op zijn/haar bestemming.
Het is de moeite waard om het af en toe hogerop te zoeken. Je eigen leven van een afstand te bekijken. Waar bevinden zich in jouw leven de pieken en de dalen? Waar komt dat door? Wat is er gebeurd? En voldoet het leven dat je nu leidt aan zijn bestemming? Aan het doel wat je voor ogen hebt? Voldoet het, om het nog wat hogerop te zoeken, aan de bestemming die God voor jou voor ogen heeft?

Wie probeert de berg te beklimmen, hogerop te raken, overzicht te krijgen over zijn leven, zicht te krijgen op zijn bestemming, die zal iets ervaren van de ontmoeting met God. Een gelukzalig moment, waarop God ons in zijn volle stralende licht zet.
Dat licht, zegt ons iets over het leven van Godswege, het leven van de opstanding. Het eeuwige leven.

Want zo, was de Joodse verwachting, in het leven na de dood, zou een mens, een gedaanteverwisseling ondergaan, zijn lichaam zou omstraald worden door goddelijk licht.
Jezus laat zien dat iets van die goddelijke glans, nu al in dit leven mogelijk is.

Aanvankelijk schrikken Jacobus en Petrus en Johannes van dit licht. We zijn het niet gewend om met goddelijke glans omgeven te worden, herkennen het misschien niet eens. En dan gebeurt er iets moois.

Jezus zegt niet: ‘Waarom schrikken jullie nou?’ Maar Jezus komt dichterbij, hij raakt hen aan en zegt Sta op, Wees niet bang. De Anglicaanse predikant Sam Wells zegt dat dit is waar het in het geloof om gaat en waar de kerk voor zou moeten staan: de angst en nood van mensen zien, dichterbij komen en hen aanraken en pas dan zeggen: “sta op en wees niet bang!“ Eenmaal van de angst bevrijd, is de stemming van Petrus, Johannes en Jacobus volledig omgeslagen.

“Zouden wij niet liever in dat goddelijke licht blijven?”
Dat is de reactie van Petrus. “Jezus, wat is het hier goed, laat mij hier wat tenten opslaan, dan kunnen we hier blijven. Voorgoed in het stralende licht van God.”

Zo gek is die gedachte nog niet, een tent voor Jezus opslaan, voor Mozes en Elia, voor altijd op een gelukzalig hoogtepunt. Dat deden de Israëlieten toch ook, voor God een tent opslaan, een tabernakel? Ja, dat is waar, maar die tent, die tabernakel, ging een tocht, in de vlakten en de dalen, onder de mensen, die bleef niet op de berg.

Jezus daalt weer af van de berg, met zijn drie leerlingen. Hij daalt af naar het gewone leven, het alledaagse bestaan. Hij heeft zijn bestemming leren kennen, en kan daardoor het gewone leven weer aan. Het leven onder de mensen. De weg die hij moet gaan.

Het geluk, dat Hij heeft beleefd op de berg; zijn bestemming, die Hij heeft gevonden. Mozes en Elia die tot zijn verbeelding spraken: dat wil zeggen: bevrijding van onrecht en afhankelijkheid, weerstand tegen de afgoden van elke tijd.

Het gelukzalige moment van de ontmoeting met God, waarin hij erkend werd: jou heb ik lief, jij mijn Zoon. Dit alles heeft Jezus nodig om het leven in de laagvlakte en de dalen van het menselijk bestaan aan te kunnen.

Er is een gezegde, dat een mens zoveel leed en lijden aankan, als hij of zij aan geluk tevoren gekend heeft.
Daar zit een diepe kern van waarheid in: Wij kunnen het leven aan, als wij het zo nu en dan hogerop zoeken, gelouterd door goddelijke glans, moed ingesproken door anderen zoals Mozes en Elia: “blijf hoop houden dat menselijke bevrijding mogelijk is”, “blijf weerstand bieden tegen de afgoden van deze tijd”, “blijf bovenal de ontmoeting met God zoeken”. Zoek het af en toe hogerop om het leven aan te kunnen.

Hoe redde Tony het om door te gaan? Hoe kon Hij bergen bedwingen? “De oorlog heeft onze zielen verwoest”, zegt hij. “De dingen die ik heb gezien, zijn zo erg, dat ik me afvraag: waarom gebeurt ons dit, mijn land, mijn gezin, mij? En ja, de vraag Waar is God? komt ook bij mij op. Als God zo groot is, kan Hij dit dan niet veranderen? Er gingen kinderen dood elke dag, kinderen zijn toch als engelen?

Maar Tony gaat door. “Ik moet een stap naar voren zetten. Ik moet proberen de lichtpunten te zien. Ik geloof in God en dat hij zich ook laat zien door andere mensen.
Mensen die helpen, vrienden, zij zijn de lichtpunten in mijn leven nu, waardoor ik iets van de toekomst kan zien.”

De Amerikaanse zanger Josh Groban, zoon van een Joodse vader en een protestantse moeder is wereldberoemd geworden met het lied ‘You raise me up’.

De vertaling luidt als volgt:

U tilt mij op

Als ik verdrietig ben en, oh, mijn ziel zo vermoeid
Als de problemen komen en mijn hart bezwaard is
Dan ben ik er nog steeds en wacht in de stilte
Totdat U komt en een tijdje bij me komt zitten

U tilt me op, zodat ik op bergen kan staan
U tilt me op om stormachtige zeeën te bewandelen
Ik ben sterk, wanneer ik op Uw schouders mag steunen
U tilt me op… tot meer dan ik kan zijn.

Er is geen leven, geen leven zonder de honger naar U.
Elk rusteloos hart, dat zo onvolmaakt klopt…
Maar wanneer U komt en ik vervuld ben van uw wonder,
denk ik soms dat ik een glimp van de eeuwigheid zie.

U tilt me op, zodat ik op bergen kan staan
U tilt me op, om stormige zeeën te bewandelen
Ik ben sterk, wanneer ik op Uw schouders mag steunen
U tilt me op… tot meer dan ik kan zijn.

Ik ben sterk, wanneer ik op Uw schouders mag steunen
U tilt me op…tot meer dan ik kan zijn.

En dat lied gaat Tony Sbat nu zingen.

Amen

Zang na meditatie/pianospel ‘You raise me up’ (Tony Sbat uit Aleppo/Zaandijk)


Andere vertaling van ‘You raise me up’

Als ik alleen ben en mijn hart vol zorgen –
Problemen brengen mij ten einde raad,
Dan zoek ik rust en wacht hier in de stilte,
Totdat U komt en even naast me staat.

Refrein:
U heft mij op, zodat ik op bergen kan staan.
U heft mij op door storm en door woestijn.
Ik ben sterk, hier boven op uw schouders.
U heft mij op, tot meer dan ik kan zijn.

Er is geen mens, geen leven zonder honger.
In ieders hart tikt de vergankelijkheid.
Maar als U komt, dan zie ik als een wonder
Een stukje van Uw nieuwe eeuwigheid.

Refrein:
U heft mij op, zodat ik op bergen kan staan.
U heft mij op door storm en door woestijn.
Ik ben sterk, hier boven op uw schouders.
U heft mij op, tot meer dan ik kan zijn.