ds. Annette Driebergen (Noordeloos): ‘Ontmoeting met een engel’, n.a.v. Lucas 1: 28-36

*  Alle-Dag-Kerk Amsterdam, Middagpauzedienst 11 december 2019  *

ds. Annette Driebergen (Noordeloos)

Ontmoeting met een engel‘, n.a.v. Lucas 1: 28-36

In het eerste deel van mijn leven woonde ik in Katwijk. Daar was een huisarts, die in een bepaalde periode na ieder consult tegen zijn patiënten zei: ‘Mag ik u nog een persoonlijke vraag stellen? Heeft u in uw leven wel eens een engel ontmoet?’ Er waren veel patiënten die die vraag direct met een onverschillig schouderophalen afdeden als onzin. Maar er waren ook best wat mensen die blij waren met die vraag. Want nog bijna nooit hadden ze durven of kunnen vertellen over een engel die op hun weg gekomen was. Die op een of ander moment hun pad had gekruist en daarmee iets van hun zicht op het leven veranderd had. Het werden waardevolle momenten voor huisarts en patiënt. Die huisarts heeft over die verhalen een boek geschreven. De verhalen leerden mij: blijkbaar gebeurt het nog steeds: een ontmoeting met een engel.

Die engelen zijn vrijwel nooit gestalten zoals ze worden afgebeeld in schilderijen. Over de ontmoeting van de engel met Maria zijn talloze schilderijen gemaakt. Meestal staan er engelen in vol ornaat op: een hemelse gestalte, met witte klederen en omgeven door licht, vaak getooid met vleugels. Deze engel draagt een naam …. Hij heet Gabriël … man/vriend (gabber) van God (el) betekent dat. We kennen engelen als boodschappers van God uit het oude testament. Hagar, Abraham, Gideon, Elia …. allemaal mensen die een engel hebben ontmoet. Die engelen worden vrijwel altijd beschreven als gestalten in de figuur van een mens. Zoals in de ervaringen van de patiënten bij de huisarts. Als je kijkt naar wat die engelen komen doen, moet je zeggen: zo’n engel komt altijd iets van redding aankondigen. De boodschap die hij brengt, vertelt iets goeds. Een kind voor Abraham. Een belofte voor Hagar, dat ook haar kind leven zal. Bemoediging voor Elia dat zijn leven niet eindigt onder een struik in de woestijn.

De mensen die aan de huisarts over hun ontmoeting met een engel vertelden, waren door die ontmoeting allemaal veranderd. Soms had hun leven echt een andere richting gekregen …. soms had die ontmoeting een laatste zetje gegeven om een bepaalde stap te zetten. Vrijwel altijd was er iets in hun binnenste veranderd: er was iets van rust gekomen of een diepe dankbaarheid … iets van angst was van hun leven weggenomen. Soms was er in eerste instantie iets van schrik, maar die verdween vaak heel snel.

Maria schrikt ook, maar misschien niet zozeer van de verschijning van de engel, al denken wij dat wel vaak. Ze schrikt eerder van de woorden die hij zegt …. Woorden vol belofte: je bent begenadigd, de Heer is met je. Die boodschap heeft ze waarschijnlijk nog niet vaak gehoord. Hoe kan het ook? Een jong meisje, in een kwetsbare fase van haar leven. Haar zelfvertrouwen moet nog groeien. En dan dit: je bent begenadigd, de Heer is met je. Een bevestiging uit de hemel dat haar bestaan gezien is. En ook haar leven verandert door de ontmoeting met de engel.

Hoe overrompelend de komst van een engel ook mag zijn …. zijn boodschap is vrijwel altijd een boodschap van vreugde. En tegelijk een grote inbreuk op het leven van de betrokkene. Er zal iets gebeuren dat de orde van het leven op z’n kop zet …. iets waarop je niet of niet meer bedacht bent. Is dat een vraag uit dit verhaal aan ons? Durven wij ons te laten verrassen door het onverwachte? Kan de orde van ons leven nog op z’n kop gezet? Of is daar geen ruimte meer voor?

Maria zegt: ‘Ik ben bereid.’ Weet ze wat haar antwoord aan de engel inhoudt? Kan Maria al begrijpen wat er met haar en in haar zal gebeuren? Als joods meisje kent ze de Bijbelverhalen rond bijzondere geboorten. Ook deze geboorte zal een bijzondere zijn. Anders dan al die andere geboorten uit het oude testament, waar engelen vertellen over de onverwachte komst van een mensenkind. En tegelijk met een zelfde lijn. Want ook in het oude testament zien we dat Gods ingrijpen nodig is om zijn verhaal met mensen door te laten gaan. Dat herkennen we in de geschiedenis van Abraham en Sara … van Hanna als moeder van Samuël … van Zacharias en Elisabeth …. Oude en onvruchtbare vrouwen die uiteindelijk toch zullen baren. Omdat Gods geschiedenis met mensen kan niet stoppen.

Maria hoort niet bij de rij van onvruchtbare vrouwen. En tegelijk hoort ze wel in de rij van bijzondere geboorten. Alsof Lucas als schrijver van het verhaal wil zeggen: dit kind, met heel zijn bijzondere leven …. daar moet de hand van God in zichtbaar zijn, van het begin af aan. Daar kan geen gewone conceptie bij plaatsvinden … hier gebeurt iets van God. Iets wat we niet begrijpen, iets wat ons verstand te boven gaat. Iets wat ons hart nauwelijks bevatten kan. Maar tegelijk ook iets wat ons leven anders maakt.

De engel zegt het zo: De Heilige Geest zal over je komen, Maria. Dat zijn profetische woorden, die lijken op woorden van de profeet Jesaja als hij zegt: Niet door kracht of geweld, maar door mijn geest, zegt de Heer. Dit kind wordt niet geboren uit de wereld van ‘met man en macht’, dit kind wordt niet geboren uit de wereld van ‘met hand en tand’, uit de wereld van eigenbelang …. uit de wereld van zelf de touwtjes in handen houden. Dit kind wordt geboren door de Geest … de Geest die we al ontmoeten op de eerste bladzijde van de bijbel, in het scheppingsverhaal. De Geest die met creativiteit en scheppingskracht werkt. Het kind dat uit Maria geboren zal worden, is door die Geest regelrecht schepping van God.

En Maria geeft zich over. Ze laat de orde van haar leven verstoren. Ze kan haar eigen plannen loslaten. Ze kan ruimte maken, in haar hart, zelfs letterlijk in haar binnenste, om dit bijzondere kind te ontvangen. Dat kind daagt ons uit. Want het kind dat uit Maria wordt geboren, zoekt altijd weer een plaats om te wonen. Opdat God onder mensen gehuisvest kan zijn. Advent is: zoeken in jezelf naar ruimte voor dat kind. Ruimte om dat kind te ontvangen. Ruimte om dat kind in je leven aan het werk te zien. Ruimte om de orde van je leven te laten verstoren. Ruimte om dat kind je te laten veranderen. Om dat kind je te laten redden. Van alles waarin je gevangen zit. Soms ontmoet je een engel die je daartoe uitnodigt. Soms nodigt de bijbel je daartoe uit. Advent is: die uitnodiging toelaten en het kind van Kerst ruimte bieden en welkom heten. In je hart. In je leven.

Amen

 

Plaats een reactie