ds. Annette Driebergen: Gelukkig de mens ….. hij is als een boom, geplant aan waterstromen …..

*  Alle-Dag-Kerk, 7 januari 2015  *

Voorganger: Ds. Annette Driebergen

Gelukkig de mens ….. hij is als een boom, geplant aan waterstromen ….. n.a.v. Psalm 1

Lieve mensen van God,

Gelukkig de mens …. Zo begint psalm 1. Gelukkig, dat woord dat zo goed past bij begin januari, bij deze dagen, waarin we elkaar geluk toewensen. Een beladen woord is het, geluk. Wat is het? Dat het je goed gaat in het leven? Qua gezondheid of qua welstand? Dat het je goed gaat in de relaties in je leven? Dat je succes hebt met wat je onderneemt? Dat je je gezien weet of gehoord? Geluk kun je hebben …. geluk kun je nodig hebben in veel facetten van je bestaan. In je persoonlijke bestaan, maar ook in relaties, in gemeenschappen waartoe je behoort … in je plek in de samenleving.

Psalm 1 heeft duidelijke richtlijnen voor geluk. Gelukkig de mens die niet …. en gelukkig de mens die wel, zingt de psalmdichter. Gelukkig de mens die zich niet laat afleiden, zich niet laat meetrekken in een sfeer van het kwade. Gelukkig de mens die zich niet bevindt in kringen waar God niet te vinden is, zegt hij. En gelukkig de mens die zich wel bezig houdt met God, met woorden van hogerhand … zich erin verdiept, ze overdenkt. De mens die zich verdiept in de wet, zegt de psalmist …. Dan bedoelt hij de woorden uit de eerste boeken van de Bijbel, de boeken van Mozes met richtlijnen om te leven. Richtlijnen om te leven met God én met de naaste, dichtbij en ver weg. Gelukkig wie daarmee bezig is, zegt de dichter van de psalm, wie zich daarin verdiept … wie tijd besteedt aan die woorden. De schrijver gebruikt een woord dat te maken heeft met zachtjes voor je uit murmelen, om duidelijk te maken dat de diepte van Gods woord niet in één keer tot je doordringt …. Om te vertellen dat het tijd kost, inspanning om zo´n stijl van leven te ontwikkelen.

Wie dat doet, is als een boom, zegt de psalm. Een stevige boom met wortels in de grond en voldoende water in de omgeving. Een boom die de tand van de tijd doorstaat en de seizoenen laat komen en gaan, lente, zomer, herfst en winter. Het komt zoals het komt. Met droogte en met overvloed aan water. Aan de buitenkant van de boom zijn de omstandigheden niet altijd af te lezen. Maar aan de binnenkant wel. Daar vertellen de jaarringen het verhaal van de boom, van zijn groei, van zijn littekens door opgelopen beschadiging. In de jaarringen lees je af of het de boom goed is gegaan of minder goed. Soms staan jaarringen dichtbij elkaar. Soms is er veel ruimte. En nooit zijn jaarringen toppunt van regelmaat. Je leest aan de jaarringen af of het een gelukkig jaar was qua groei. Je herkent droogte en stormschade. In de jaarringen lees je de biografie van een boom.

Mensen hebben ook jaarringen, bedacht ik. Aan de buitenkant niet zichtbaar, maar voelbaar van binnen. Soms zichtbaar voor wie goed kijkt. Het zijn groeiringen, ze vertellen het verhaal van jouw leven als mens, jouw biografie. Ze vertellen over de seizoenen die over je heen zijn gegaan. Jaarringen van een mens vertellen over de droogte die in je leven was én over de zegen, het geluk, de groei. Ze maken de littekens zichtbaar die je in je leven hebt opgelopen. Ze zijn nooit toppunt van regelmaat, er is altijd beweging … kleine of grote ruimtes tussen de jaarringen. Knoestachtige plekken voor de stormschade die je als mens in het leven kunt opdoen. Regelmatige ringen voor de periodes dat het voor de wind ging.

De Australische verpleegkundige Bronnie Ware begeleidt mensen die aan het eind van hun leven staan. Dat is een periode in het leven waarin vaak dingen gezegd worden die op andere momenten ongezegd blijven. Een tijdstip ook van het opmaken van de balans van het leven, een periode om de jaarringen van het leven te bezien. In de gesprekken die zij voerde, vielen haar een paar dingen op. Ze hadden te maken met spijt, met beoordeling achteraf van een leven dat in bepaalde opzichten als tekortschieten voelde. Bronnie Ware schreef daar eerst een veelgelezen blog, later een boek over: de top vijf van spijt aan het eind van het leven.

Op de eerste plaats in die top vijf staat: ik wilde dat ik moed had gehad om trouw te blijven aan mezelf, om niet te leven zoals anderen van mij verwachtten … ik wilde dat ik mijn dromen niet zo snel had opgegeven. Trouw aan mezelf, aan wie ik ben, aan wat ik zelf wil. Op een tweede plek: ik wilde dat ik niet zo hard had gewerkt, maar aandacht had besteed aan mijn dierbaren. Dat is spijt om gemaakte keuzes…. om het niet pakken van de gelegenheid bij degenen te zijn voor wie jij het belangrijkst bent en die het belangrijkst zijn voor jou. Op de derde plaats: ik wilde dat ik de moed had gehad om mijn gevoelens uit te spreken. Te veel bleef van binnen, opgekropt. Aan teleurstelling en angst. Aan dankbaarheid voor dingen die als vanzelfsprekend werden gezien. Op een vierde en vijfde plek: ik wilde dat ik mijn vriendschappen beter had onderhouden. Dat is opnieuw spijt om het niet kiezen voor mensen die belangrijk zijn in het leven. En: ik wilde dat ik mezelf had toegestaan om gelukkiger te zijn, dat ik niet zo bang was geweest voor veranderingen.

Dat zijn levenslessen om over na te denken nu we aan het begin van een nieuw jaar staan. De wijsheid van mensen die niet anders kunnen dan terugzien op hun leven, mensen die niet of nauwelijks meer toekomst hebben en daardoor wellicht meer onderscheidingsvermogen.. Ze noemen dingen die gelukkiger zouden hebben gemaakt. Die meer geluk zouden hebben gegeven aan henzelf én aan de ander. Ze benoemen de beschadigingen die door hun jaarringen lopen. Achteraf zichtbaar geworden. Dat lijstje met spijt legt de pijnplekken bloot in het leven van mensen. Hun openhartigheid geeft andere mensen iets mee om te leren over geluk.

We staan stil bij geluk en gelukkig zijn met woorden uit de Bijbel en met ingrediënten uit het leven gegrepen. Dat lijken twee verschillende werelden, maar ik geloof dat ze dichter bij elkaar liggen dan op het eerste oog lijkt. Wie zich concentreert op de woorden van God, ontdekt dat hij of zij wordt gevraagd om keuzes te maken. Keuzes voor wat belangrijk is. Keuzes in aandacht, in leven met oog voor mensen en leven met oog op God. Gelukkig ben je als je de juiste wegen daarin leert te gaan. Dan kun je zijn als een boom, geplant aan stromend water. Een boom die de seizoenen doorstaat met alles wat komt en gaat.

De jaarringen van 2015 moeten nog worden gevormd. We staan aan het begin van dat jaar, het ligt voor ons. Blanco en toch niet, want ieder weet wat hij of zij nu al aan belasting meedraagt. Misschien weet je op dit moment al dat de groei beperkt zal blijven om verdriet dat je meesleept, door zorg om gezondheid. Of sta je bol van verwachting om wat komen gaat aan nieuwe kansen, uitdaging, dromen die uitkomen. Dan krijgt je jaarring ruimte om te ontwikkelen en groeien. We bouwen ook in 2015 weer aan onze biografie. Ik wens je toe dat je leeft met aandacht voor God en mensen, dat je keuzes maakt waar je geen spijt van krijgt. Gelukkig ben je als je je niet laat afleiden door wat onbelangrijk is. Gelukkig ben je als je de seizoenen kunt laten komen en durft te staan als een boom, in weer en wind. Levenskracht puttend om zelf te blijven staan. Levenskracht gevend aan wie in je nabijheid verkeert. Wie de woorden van God als oriëntatie voor het leven meeneemt en overdenkt, ontdekt dat ook de jaarringen van het geloof blijven groeien.

Amen.

Reactie ( 1 )

  1. Beantwoorden
    Ada van Rijn says:

    Beste ds Driebergen, vanmiddag uw toespraak van beluisterd via radio Bloemendaal.
    U heeft mij geraakt door het leven te benoemen via de jaarringen van een boom.
    U heeft gelijk met die van vergelijking en ik heb de toespraak uitgeprint om hem nog eens goed door te kunnen lezen en weer bij mij binnen te laten komen. Dank hiervoor.

Plaats een reactie