ds. Annette Driebergen (Noordeloos): ‘Hopen dat het anders kan’, n.a.v. Matteüs 5: 1-10

*  Alle-Dag-Kerk, Middagpauzedienst 21 juni 2017  *

Voorganger: Ds. Annette Driebergen (Noordeloos)

‘Hopen dat het anders kan’ n.a.v. Matteüs 5: 1-10

Lieve mensen van God,

Het is niet de meest gangbare opvatting van gelukkig zijn, anno 2017, de woorden die we hoorden. De evangelist Matteüs plaatst ze aan het begin van de Bergrede …. die lange speech van Jezus, die hij spreekt vanaf een berg. De setting is zo: Jezus zit op de berg, omringd door zijn vrienden. En beneden staat, kijkt, wacht, luistert de anonieme menigte. Gebutste, verdrietige, hopende mensen. Soms lukt het om een omkeer in hun eigen situatie te brengen. Maar veel vaker zijn ze lijdend voorwerp in wat hen overkomen is …. Veel vaker zijn ze slachtoffer in een lot dat niet te keren is. Met het oog op al die mensen spreekt Jezus deze woorden. Gelukwensen …. Bedoeld als woorden van bemoediging, troost, van kracht …. Of het zo voelt voor wie luistert?

Het is niet de meest gangbare opvatting van gelukkig zijn …. de woorden die Jezus hier uitspreekt in de zogenoemde zaligsprekingen. Zo heten ze, omdat ze in een eerdere vertaling begonnen met ‘Zalig wie ….’ Ik vind het niet zo erg dat er een nieuw beginwoord is gekomen. Want zalig, dat roept in onze oren al snel iets op van later, van het leven na dit leven …. ‘Mijn oma zaliger,’ zeggen mensen …. Nou ja, dat is misschien ook wel weer streekgebonden, want in Brabant is een biertje al snel een zaligheid. Maar in de Alblasserwaard – waar ik woon – heeft zalig vaak te maken met leven na de dood. Terwijl deze woorden juist bedoeld zijn voor het leven vandaag en morgen.
Maar dan nog …. Het is niet de meest gangbare opvatting van gelukkig zijn ….   De zaligsprekingen van onze tijd klinken anders.

Gelukkig de mens die gezond is…
Gelukkig de mens die geliefd is en mensen om zich heen heeft om lief te hebben ….
Gelukkig wie het gemaakt heeft in het leven ….
Gelukkig wie ruim in de financiële middelen zit ….
Gelukkig wie zichzelf kan ontwikkelen en ruimte heeft om te groeien….
Gelukkig wie veel weet en veel kan ….
Gelukkig de mens die ‘nee’ kan zeggen …..

Dat is andere koek dan de woorden die Jezus uitspreekt.

Gelukkig wie nederig van hart is …
wie treurt ….
wie zachtmoedig is ….

De weg die Jezus wijst, is een andere dan de weg die in onze samenleving gangbaar is … De weg die Jezus wijst, lijkt op zwemmen tegen de stroom in.

Je zou van de Bergrede kunnen zeggen dat het de inauguratierede van Jezus is. Zijn eerste lange toespraak. Een toespraak waarin hij zijn programma voorlegt. Waarin hij duidelijk maakt, wie hij is en wat hij voor intenties heeft. Misschien is de kern daarvan wel dat wat ik als thema boven de dienst heb gezet: Geloven is hopen dat het anders kan. Woorden van Jezus zijn het. Indringende, confronterende woorden. Ze houden de leerlingen en alle luisteraars onder aan de berg een spiegel voor. Ze houden ons als volgelingen van Jezus een spiegel voor. Je voelt direct al in de zaligsprekingen de spanning … tussen wat Jezus zegt en wat de wereld vraagt en geeft. Je voelt de spanning tussen een hoog ideaal en de realiteit van het leven …. Je voelt de spanning tussen hoe het in de wereld gaat en de hoop dat het ook anders kan.

Het openingslied van de Bergrede begint met: Gelukkig wie … Voor wie thuis is in de Bijbel is dat een echo van wat al eerder gezongen is. Zo opent ook het boek van de psalmen … gelukkig is de mens die de weg van God gaat….. Het woord gelukkig uit het Hebreeuws draagt ook die intentie in zich:

Gelukkig ben je als je op de goede weg bent, de weg van God.

De zaligsprekingen vertellen wat de weg van God is …
dat is de weg van barmhartigheid en zuiverheid ….
de weg van vrede en gerechtigheid …
de weg van troost en bemoediging.

Gelukkig is de mens die de weg van God gaat. Is dat de weg die Jezus wijst in de woorden waarmee de Bergrede begint? Gelukkig wie …

Jezus spreekt met ‘gelukkig wie’ mensen aan die in bepaalde omstandigheden zijn … zij die treuren. En hij spreekt mensen aan die een bepaalde levenshouding hebben, mensen die barmhartig zijn …. zachtmoedigvredestichter …. Dat zijn mensen die zichtbaar maken wat Jezus heeft voorgedaan. Dat zijn mensen die waarmaken wat in het vervolg van de Bergrede geschreven wordt. Ze zijn gelukkig …. En in zekere zin is dat een vreemde benaming. Zijn treurenden gelukkig? Zijn zachtmoedigen gelukkig?

Iemand omschreef dat geluk zo … het sprak me bijzonder aan:

Gelukkig …. dat betekent dat de lichtkring van Gods genade op je valt …. Dat de hemel je begroet met een glimlach. Niet als belofte voor een leven later, maar als werkelijkheid voor hier en nu. Als je treurt …. de lichtkring van Gods genade valt op je ….. als je verlangt naar gerechtigheid … de lichtkring van Gods genade valt op je. Als je zuiver van hart bent …. de lichtkring van Gods genade valt op je. Dat besef doet iets met je, dat kan niet anders.… Dat besef heeft zijn doorwerking in je leven, in je geloven, in je hopen …. In de manier waarop je in het leven staat. Gelukkig wie beseft dat de lichtkring van Gods genade op hem of haar valt. Want die mens ziet dat het koninkrijk van God gekomen is. En gelooft, hoopt, weet dat het anders kan.

Wie geraakt is door de woorden van Jezus …. wie door Jezus gered is van zijn schuld … wie door Jezus gered is van de last van het moeten … wie door Jezus is losgemaakt en gered van haar angst … die wordt door hem uitgenodigd voor een nieuw spoor …. Voor een leven met andere accenten, met andere prioriteiten … voor een spreken en handelen met een andere invalshoek dan de gebruikelijke, de gangbare. Maar is dat niet wat het verhaal over Gods koninkrijk ons altijd al vertelt? Gods koninkrijk is de wereld omgekeerd, daar gaat altijd alles anders …. daar komen de laatsten het eerst …. daar gaan de kwetsbaren voorop …. daar gaat de jongste voor de oudste …. Gelukkig wie dat ziet, wie dat probeert mee te nemen op de weg door het leven. …. de lichtkring van Gods genade valt op je. Geloven is hopen dat het anders kan. En laten zien dat het anders kan.

Amen

Plaats een reactie