ds. Annette Driebergen (Noordeloos): “Over heil en zegen …” n.a.v. Numeri 6: 22-27

*  Alle-Dag-Kerk, Middagpauzedienst 3 januari 2018  *

Voorganger: Ds. Annette Driebergen (Noordeloos)

Over heil en zegen‘, n.a.v. Numeri 6: 22-27

Lieve mensen van God,

Guido Gezelle, Belgische dichter uit de 19e eeuw, schreef een kort gedicht bij het nieuwe jaar. Het heet: Ik wens u. Het gaat zo:

Ik wens U een jaar
als een alfabet
met alle letters van A tot Z
van arbeid, blijheid en creativiteit
tot zegen, zon en zaligheid.

Bij de start van een nieuw jaar wensen we elkaar het goede. Een gelukkig 2018. De beste wensen. Alle goeds … Het zijn formuleringen die in deze dagen aan de orde van de dag zijn. In gelovige kringen wensen sommige mensen elkaar heil en zegen. Dat heeft iets ouderwets, maar is ook veelzeggend. Tenminste, als we verstaan wat die woorden betekenen. Daar wil ik met u over nadenken in dit moment. En dan vooral bij het woord ‘zegen’, dat ook in het gedichtje van Guido Gezelle voorkomt.

In ons taalgebruik is een aantal uitdrukkingen waarin het woord zegen voorkomt. Iemand kan een gezegende leeftijd hebben, wat wil zeggen dat iemand een hoge leeftijd heeft bereikt. Als een vrouw in gezegende omstandigheden is, bedoelen mensen dat ze zwanger is. En door te zeggen: ‘mijn zegen heb je’, geven mensen elkaar ruimte voor het een of ander … wordt iets van steun toegezegd of in ieder geval succes gewenst. Als iets maar niet wil lukken, zegt men wel: er rust geen zegen op. De taaluitingen maken duidelijk dat het bij zegen om iets goeds gaat, om voorspoed en geluk. In het Latijn is zegenen dan ook: benedicere – goede woorden zeggen. We zeggen ook: alle zegen komt van boven. Zegen heeft dus iets met God van doen.

Tijdens een kerkelijke bijeenkomst, sprak ik eens met mensen over de zegen. Toen bleek dat we zegen vooral associëren met bijzondere gelegenheden als bevestigd worden als ambtsdrager, belijdenis doen, een zegen ontvangen bij een huwelijk en van het moment aan het eind van de kerkdienst. Mensen ervaren die momenten van zegen als bijzonder. Zo zeiden ze: de zegen is een bemoediging om iets van het leven te maken …. de zegen zegt me dat ik er niet alleen voor sta … de zegen over ons huwelijk heb ik ervaren als een bevestiging van God die met ons mee wil gaan … de zegen is een geschenk waarmee je de kerk uitgaat …. de zegen is voor mij een verrijking van het leven. Iemand zei: de zegen is het allerbelangrijkste, al zegt de dienst me soms niet zoveel .. ik ga in ieder geval altijd met de zegen naar buiten ….

Al die uitspraken geven wel aan dat er een bepaalde lading rond zegen bestaat. Zegen ontvang je blijkbaar niet zomaar. Bij al die genoemde momenten is er ook vaak iemand betrokken die woorden van zegen vanuit zijn of haar kerkelijke functie uitspreekt. Dat is ook wat hoorbaar is rond de woorden die we uit Numeri lazen. God zegt tegen Mozes dat Aäron en zijn zonen deze woorden mogen uitspreken over het volk Israël. Aäron en zijn zonen. Priesters dus.  Die opdracht heeft ons misschien wel wat voorzichtig gemaakt rond de zegen. Voorzichtig of zelfs wat krampachtig?

In de Bijbel is zegenen ruimhartiger dan het in deze woorden uit Numeri lijkt. Al vanaf het begin van de Bijbel wordt er gezegend. In eerste instantie door God zelf. Je hoort hem in het verhaal van de schepping zeggen: wees gezegend, word vruchtbaar en wees talrijk. En tegen Abraham: ik zal je zegenen, ik zal je aanzien geven. Zegen heeft in de Bijbel blijkbaar te maken met de voortgang van het leven en met welzijn. En niet om daar zelf beter van te worden, want – zo zegt God ook tegen Abraham – bron van zegen zul je zijn. Er moet dus blijkbaar ook iets uitgaan van de gezegende mens. Maar ook door mensen wordt gezegend: ouders zegenen kinderen, vaak op bijzondere momenten. Denk maar aan het verhaal van Jacob en Esau en de gestolen zegen van hun vader Izaäk.

Wie goed in de Bijbel kijkt, ontdekt: mensen zegenen elkaar op kleine en grote kruispunten van het leven. Soms als afscheid, soms als groet. Misschien herkennen we dat ook in onze tijd als we bedenken dat Fransen elkaar groeten door te zeggen: Adieu. En wie weet nog dat Goodbye uit het Engels een verkorting is van: God be with you. Woorden van zegen, uitgesproken als woorden van begroeting, van afscheid. Wij zijn daar wat verlegen mee geworden. Alleen op  een nieuwjaarsbijeenkomst kan het nog klinken: Veel heil en zegen. De meeste mensen zijn niet zo scheutig met zulke zegenwoorden, alsof we ons daar ongemakkelijk bij voelen. Best jammer eigenlijk.

Want wat doe je, met woorden van zegen? Je brengt de mens die je zegent in de tegenwoordigheid van God … door een mens te zegenen, beveel je hem/haar aan in de hoede van de Eeuwige. En dat lijkt me het belangrijkste wat je voor elkaar kunt doen. Zegen is niet gewoon maar wensen dat het je goed gaat op je weg door het leven. Zegen is iemand onder de aandacht van God brengen. Opdat God met die mens mee zal gaan. Opdat God zijn hand zal uitstrekken naar die persoon, een hand boven het leven van deze mens …. een hand onder het leven van deze mens.

Let op: dat is geen garantie dat het leven op rolletjes gaat, daar gaat zegen niet over. Zo kan het soms lijken in de woorden die we elkaar deze dagen toewensen. Ik kreeg een aantal keer deze wens toegestuurd ‘leve de sociale media’: “Ik wens je 12 maanden zonder ziekte, 52 weken zonder stress, 365 dagen van geluk, 8.760 uren zonder ruzie, 525.600 minuten vrede, 31.536.000 seconden vrolijkheid”. Lief natuurlijk, maar volkomen buiten de realiteit van het leven. Dan liever: heil en zegen voor 2018. Want daarmee zet een ander mij in het licht van God. Licht van God, dat hoorbaar is in de woorden uit Numeri, als er staat: Moge de Heer het licht van zijn gelaat over je doen schijnen …. En dat uitloopt op de bede: Moge de Heer je vrede geven. Wat er ook komen gaat. Ontvang licht en vrede van God. Wat is er mooier dan zo een jaar beginnen? En daarom: zegen voor u allen over 2018. Weet dat u onder de aandacht van God wordt en bent gebracht. Om zo een jaar als een alfabet, van A tot Z te beginnen.

Amen

 

Reactie ( 1 )

  1. Beantwoorden
    Arp Priem says:

    SCHITTERENDE PREEK. DAAR HEB IK WAT AAN. DAT IS EEN GOED BEGIN VOOR HET JAAR 2018. Ook U wens ik veel heil en zegen voor het nieuwe jaar 2018. “Ga met God en Hij zal met U zijn”. (Overigens een prachtig lied om de dienst mee te beëindigen. Ik heb met plezier naar de uitzending geluisterd. Hartelijk dank!

Plaats een reactie