ds. Dirk-Jan Thijs: ‘De werkelijkheid achter de werkelijkheid’, n.a.v. 2 Koningen 6: 13-17

*  Alle-Dag-Kerk, Middagpauzedienst, 18 januari 2017  *

Voorganger: ds Dirk-Jan Thijs (Amsterdam)

De werkelijkheid achter de werkelijkheid (n.a.v. 2 Koningen 6: 13-17)

Inleiding op de Schriftlezing:

De koning van Aram (de streek rondom het huidige Aleppo in Syrië) voerde oorlog tegen Israël. Het was geen gewone oorlog; het waren invallen in Israël die nu hier en dan daar plaatsvonden. In Israël leefde in die tijd de bekende profeet Elisa. En deze godsman waarschuwde de koning iedere keer als er weer een aanval zat aan te komen. Dat ze daar dan beter uit de buurt konden blijven. De koning van Aram raakt ondertussen flink geïrriteerd. Hij wil de strijd met die Israëlieten wel aan. Hij verdenkt zijn bevelhebbers: Wie van jullie speelt onder één hoedje met Israël? Eén van hen staat op : Echt niemand, maar ze hebben daar de profeet Elisa. Hij weet alles! Hoe wist deze bevelhebber van Elisa?  Het ligt voor de hand dat deze profeet bekendheid had gekregen door de genezing van Naäman, ook een Aramese bevelhebber. Een genezing nota bene! Maar de koning is er niet van onder de indruk. Dan moeten we hem (die profeet Elisa) dus hebben!

Vanaf dit punt lezen we onze Schriftlezing:  2 Koningen 6: 13-17

13 Hierop zei de koning: ‘Zoek voor mij uit waar hij is, dan zal ik hem gevangen laten nemen.’ Toen hem werd verteld dat Elisa in Dotan was, 14 stuurde hij een groot leger met strijdwagens en paarden op de stad af. De Arameeërs kwamen ’s nachts bij Dotan aan en omsingelden de stad.15 Toen de bediende van Elisa de volgende morgen opstond en naar buiten kwam, zag hij dat de stad omsingeld was door een leger met strijdwagens en paarden. ‘Wat moeten we beginnen, heer?’ riep hij uit. 16 Zijn meester antwoordde: ‘Wees niet bang, wij zijn met meer dan zij.’ 17 En hij bad: ‘HEER, open zijn ogen en laat het hem zien.’ De HEER opende Elisa’s knecht de ogen, en toen zag hij dat de heuvels vol stonden met paarden en wagens van vuur, die Elisa omringden.

Overdenking:

Beste mensen hier in de Engelse kerk, beste luisteraars,

Als je er met mensen over praat waarom ze eigenlijk niet geloven, kom je vaak dezelfde antwoorden tegen. Je kunt God niet zien, hoe weet je dan of Hij wel bestaat? Als ik alle ellende in de wereld zie – dan vraag ik me af: waar is God? Veel verhalen in de Bijbel zijn in strijd met de wetenschap – die kunnen toch niet waar zijn? Best uitdagende vragen. Je voelt je niet altijd sterk staan als gelovige. Want waar is het bewijsmateriaal? Waar is het overtuigende bewijs?  Het geloof lijkt in tegenspraak met de harde werkelijkheid. Of zou het ook nog anders kunnen zitten? Zou het Bijbelverhaal van vandaag ons misschien kunnen helpen?

Het is crisis in Dotan, een plaatsje op de huidige westelijke Jordaanoever. De bediende van de profeet Elisa doet ‘s morgens de deur open en ziet het stadje omsingeld door een groot leger: soldaten en strijdwagens. Ze zijn gekomen om zijn baas te arresteren. Er is geen ontkomen aan: Wat moeten we beginnen, heer?  Maar zijn meester blijft wonderlijk kalm. ‘Wees niet bang, wij zijn met meer dan zij!’  Wij zijn met meer dan zij! Dat is niet wat ik zie, Elisa – wat bedoel je? De godsman ziet iets anders dan zijn knecht. Hij ziet een andere werkelijkheid. En daarom is hij niet bang. Dan bidt hij tot God: HEER, open de ogen van mijn knecht en laat het hem (ook) zien! Dan ziet deze man wat Elisa gelijk al zag: de heuvels staan vol met paarden en wagens van vuur. Zo ver hij kan zien. Ze vormen een ring van bescherming rondom Elisa.

Paarden en wagens van vuur. Wat deze knecht hier te zien krijgt is iets van de werkelijkheid achter de werkelijkheid. Iets wat met het blote oog niet te zien is. Iets indrukwekkends. Iets dat nog veel meer ontzag inboezemt dan al die paarden en wagens voor de stadspoort. Paarden en wagens van vuur. Dat beeld (dat al eerder voorkomt in dit Bijbelboek) duidt op een ingrijpen van God zelf. Elisa weet zich omringd met paarden en wagens van vuur, dat wil zeggen van Gods machtige aanwezigheid. En daarom is hij niet bang.

Wij gaan ervan uit dat wat je ziet met je ogen dat dat de werkelijkheid is. Het is een belangrijk uitgangspunt van de wetenschap: welke feiten heb je waargenomen? Dat heeft te maken met zien. Met je zintuigen. Als je het niet kan zien of op een andere manier kan waarnemen of meten dan geldt het niet. Dan is het niet bewezen en daarmee kan ook niet vastgesteld worden dat het waar is. Zo wordt er wetenschappelijk ook geredeneerd over God. Je kan Hem niet zien, dus kan je niet vaststellen dat Hij bestaat.

Wij, mensen van de 21ste eeuw, zijn beïnvloed door het denken van de Verlichting, een manier van denken die opkwam met de opkomst van de wetenschap. Daarbij staat de zichtbare werkelijkheid rondom ons centraal. We vertrouwen erop dat onze ogen het goed zien. Maar dat is tegelijk de reden waarom we vaak zo angstig en pessimistisch zijn. Ook christenen. We kijken om ons heen en denken: o’ het gaat niet goed met de kerk. We kijken naar het volk Israël van vandaag en denken: welke kant gaat het nou op? We kijken om ons heen en zien oorlog hier, aanslagen daar, armoede op heel veel plaatsen, verdrukking, misbruik en ga zo maar door. We lezen in de Bijbel dat Jezus zal terugkeren en dat er een nieuwe hemel en een nieuwe aarde zal komen, maar soms grijpt twijfel ons aan….

Nu horen we vandaag dat God méér wil geven dan alleen het zicht van de ogen. God wil laten zien dat er meer is dan de werkelijkheid die voorhanden is. Onze werkelijkheid is maar betrekkelijk. Ons zicht is maar beperkt. God gunde Elisa (en even later ook zijn knecht) zicht in Zijn werkelijkheid. Dat is de werkelijkheid van Gods macht en Gods koninkrijk. En die blijkt vaak loodrecht op onze werkelijkheid te staan. God wil iedere gelovige bepalen bij Zijn werkelijkheid. Dat Hij regeert – ondanks alles wat ertegen lijkt te spreken. Daarom zond Hij ook zijn Zoon naar deze aarde. Om het Koninkrijk van God aan te kondigen, Gods regeermacht.

Ik ben niet bang, wij zijn met meer dan zij!  Iedere christen zou dat tot haar of zijn levensmotto moeten maken. Zouden we dan niet met veel meer vertrouwen en hoop kunnen leven? Het gaat om Gods werkelijkheid en Zijn rijk. Wij zijn met meer dan zij.

Er is daarbij wel een gevaar. En wel dat we denken God voor ons doel in te kunnen zetten. Dat zou een vreselijk misverstand zijn. Maar het is de hele geschiedenis door steeds weer gebeurd. Laat me een voorbeeld uit de Bijbel noemen: het leger van Israël dat de ark meenam om zodoende de oorlog wel even te kunnen winnen. God staat aan onze kant. Of politici die roepen ‘God bless America!’ Of weer anderen die het hebben over het belang van de Joods-Christelijke traditie in Europa. En daarmee ondertussen hun eigen ideologie en partijbelang nastreven. Het gaat niet om onze zaak. En daar proberen God achter te plaatsen. Het gaat om zijn Koninkrijk.

En daarom bidden we: Uw Koninkrijk kome. Dat Koninkrijk dat zijn intrede deed met de komst van Jezus naar deze aarde. Dat Koninkrijk dat niet van deze wereld is, maar waarvan we soms toch de contouren mogen zien. Het zien van de andere werkelijkheid, de werkelijkheid van God, laat je niet hetzelfde.  En daarom is ons gebed: God, open onze ogen voor Uw werkelijkheid en leer ons daaruit te leven.

Amen