ds. Erick Versloot (Mijdrecht): ‘Alles wat je aandacht geeft, groeit’ n.a.v. Johannes 4: 1-14 en 25-30

*  Alle-Dag-Kerk Amsterdam, Middagpauzedienst 10 maart 2021  *

Voorganger: ds. Erick Versloot (Mijdrecht)

Thema: ‘Alles wat je aandacht geeft, groeit‘ n.a.v. Johannes 4: 1-14 en 25-30

De ene mens snakt naar meer ruimte, een ondernemer staat het water aan de lippen, terwijl een ander geniet van meer aandacht voor de mensen om hem heen en nog weer een ander ziet deze tijd als de gelegenheid om in een ander spoor verder te gaan.

In deze tijd van quarantaine – letterlijk 40 dagen, op weg naar Pasen – en op deze woensdag waar in ons land velen stil staan bij bidstond voor gewas en arbeid staan wij stil bij de bron waaruit wij putten. Waar put jij uit? 

Want alles wat je aandacht geeft, groeit.…

Bij de lezing:

Elke kerkdienst heeft iets van teruggaan naar de bron. We lezen uit de Bijbel – putten nieuwe kracht en moed. Geloof, hoop en liefde zijn er gratis verkrijgbaar.
Als je leest, gaat het water weer stromen…..
Jesaja schrijft dat al: Kom tot de wateren, en wie dorst heeft hierheen, hier is water ook voor wie geen geld heeft…

Vandaag staan we letterlijk stil bij de bron. Een bijzondere plek – de Jacobsbron… de onuitputtelijke bron van Israël…
Hier vonden Abrahams knechten Rebecca voor Isaak, Jacob vond er zijn geliefde Rachel, hier vond Mozes zijn Zippora – de Jacobsbron is de plek om elkaar te ontmoeten.

En beschrijft Johannes niet als eerste teken dat water wijn kan worden bij het verbond tussen twee mensen?!
Hier kan nieuwe liefde ontluiken… Hier kan iets moois gebeuren, hier kan iets nieuws beginnen…

Gemeente van Jezus Christus

Hoe ga je om met de gegeven omstandigheden? Om het met een lied van Marco Borsato, een tekst van John Ewbank, te zeggen:

Hoe val je in slaap? Hoe begint je dag?
Open je je ogen met een traan of met een lach?
En kijk om je heen en zie je dan de zon?
Of zoek je achter alles naar de schaduw op de grond?
Leef je voor geluk of sterf je van verdriet?
En voelt dat als een keuze of heb jij die keuze niet?
Het is hoe jij het ziet.

Alles wat je aandacht geeft, groeit! Leven is gezien worden. Het is waar wat een Zweeds warenhuis zegt – aandacht maakt alles mooier. Alles wat je aandacht geeft, groeit…
Laten we bij ons zelf beginnen. Voel je je gezien?! Nee, niet van ‘kijk mij eens, met wat ik heb – mijn huis, mijn carrière, mijn auto, mijn succes.’
Maar – zie jij mij zoals ik werkelijk bén? Of ga je aan mij voorbij?!

Vandaag kijken we naar het verhaal van de Samaritaanse Vrouw. En je ziet hoe Rembrandt het zag. Jezus zit er op zijn gemak bij. En hij heeft oog voor deze vrouw. Hij gaat niet aan haar voorbij maar vraagt haar om water… Aan de Jacobsbron.

Hij is daar, als de zon het hoogst staat – het zesde uur, twaalf uur ‘s middags, als je dorst krijgt. In deze tijd voor Pasen denken we aan dat andere moment in Jezus leven – als hij op die vrijdag aan het kruis hangt en schreeuwt op het zesde uur: ‘Mij dorst’!

Maar deze Samaritaanse vrouw heeft de ware Jacob niet gevonden. Vijf mannen heeft zij gehad. Haar dorst naar liefde is niet te lessen, en daarom zoekt zij het bij Jan en alleman.
Dat beeld wordt opgeroepen – en je kunt je daar in die tijd iets bij voorstellen dat zij water gaat putten op een moment dat niemand daar is: 12 uur.
Geen spottende ogen, geen laatdunkende opmerkingen van mensen die zichzelf beter vinden dan een ander. We weten het: blikken kunnen doden. Elkaar negeren is soms erger dan zeggen waar het op staat…
Want zie je dan niet de dorst van ieder mens om gekend, geliefd, bemind te zijn? Dorst van verlangen naar liefde. Daar verlangen alle, alle mensen naar.
Every soul has a hole’ – in elke menselijke ziel schuilt een leegte, een honger, een dorst, en hoe vul je dat, hoe ga je er mee om?
Het is maar hoe je kijkt.

Maar soms kom je mensen tegen met wie je moeite hebt. Besteed aandacht aan hen. Die kunnen mij iets leren. Als je weerstand tegen iemand voelt, zegt dat ook veel over jezelf.
Deze vrouw had vijf mannen gehad. Als Johannes hierover schrijft, dan heeft alles een diepe lading.
De vrouw staat symbool voor het volk dat in joodse ogen ontrouw is aan God. Want de Samaritanen aanbaden op de berg Gerizim niet één maar vijf goden. Zij hadden zich ingelaten met vijf andere volkeren en hun godsdienst – en zo kenden zij vijf goden die zich met hun geloof hadden vermengd. En de Samaritanen – zij erkennen alleen de vijf boeken van Mozes, de eerste vijf boeken van onze bijbel, de thora – maar aan de geschriften en de profeten gaan zij voorbij… Zij putten dus niet uit een zuivere bron.

Jezus moest naar Samaria. En nu staat hij daar. Hij gaat niet voorbij aan haar… Deze Jezus… komt als een bruidegom.
Bij Johannes begint Jezus zijn optreden met het redden van een bruiloft. En hier wordt duidelijk dat ook andere volken delen in het verbond met God. Ook zij zijn kinderen van één Vader.
En dat valt op – een joodse man en een Samaritaanse vrouw. Die hebben geen contact. Er is een sociale kloof, er is een religieuze kloof. Met de internationale vrouwendag in de rug staat hier de Samaritaanse vrouw centraal. Zij houdt ons een spiegel voor.

In onze tijd, onze samenleving hebben we hier geen Samaritanen, maar wel mensen met andere sociale gewoonten en religieuze gebruiken… Mag ik het zo dichtbij brengen – de Samaritanen van toen daar, zijn misschien wel de Marokkanen van nu in ons midden. Hoevelen ken ik daarvan van aangezicht tot aangezicht?

En dat geldt over en weer. In voor-coronatijden stond ik elke zaterdag langs de lijn met Marokkaanse vaders te kijken naar onze voetballende zonen, en dan praat je over wat je doet. Een vader zei: ‘Een dominee, die heb ik nog nooit gesproken.’

We leven zomaar over en weer aan elkaar voorbij. Maar het kan ook anders… En dan kom ik bij de bron. Blijf putten uit geloof, hoop en liefde. Laat het water stromen – dat is levend water – water dat stroomt.
Want allen hebben dienstvaardigheid en barmhartigheid nodig, je houdt het niet vol als je niet dichtbij de bron blijft.

Je kunt wel water putten, maar als het geen bedding vindt, verdampt het. Structuur helpt – lees je Bijbel bidt elke dag, dat je groeien mag – want alles wat je aandacht geeft, groeit.

Want natuurlijk kun je geloven zonder kerk – maar als mensen dat beweren, vraag ik altijd “Maar hoe houd jij dat dan vol?” Het geloof kan verschralen, de liefde bekoelen, de hoop vervliegen… En als je niet oppast, schenk je elkaar alleen nog maar vragen en verwijten.

Want elke relatie leeft van herhaling. Dat de ander je ziet zoals je bent, en steeds weer met nieuwe ogen. Dat je nooit uitgekeken op elkaar raakt, dat komt ook door de aandacht, de liefde, de toewijding aan elkaar. We zeggen het met een rake uitdrukking: uit het oog, uit het hart.
Een kerkdienst als vandaag is dan ook altijd werken aan je relatie met God en mensen. Putten uit de bron. Dat water moet blijven stromen, anders kom je zomaar in dood tij.

Jezus zegt: Ik ben dat levende water. Het stroomt onuitputtelijk. Voor de vrouw is het het moment van ommekeer.

Ken je mij? Wie ken je dan? Weet jij mij beter dan ik?
Ken je mij? Wie ben ik dan? Weet jij mij beter dan ik?

Zij voelt zich voorgoed gezien, gekend, geliefd. En deze vrouw, die het isolement ook zelf zocht, spreekt het uit: ‘U bent de Messias!’ Zij kijkt nu zelf met nieuwe ogen. Hier ontspringt een nieuw begin. Zij doorbreekt nu zélf haar isolement en haalt Jan en alleman erbij. Dit geloof gun je iedereen. Zij heeft een gunnend geloof. En dat is aanstekelijk. Waar het hart vol van is, loopt de mond van over.

Johannes beschrijft het zo mooi met oog voor detail: de vrouw laat haar kruik staan. Ze heeft ‘m niet meer nodig. Er is in haar een bron van levend water doorgebroken. Iemand die afgeschreven was door anderen, zij wordt de evangeliste bij uitstek. Zie niet neer, maar om! Schrijf niet af, maar open je ogen! Ga er niet aan voorbij maar ga ervoor.

Het is maar hoe je kijkt, het is maar waar je uit put. Bedenk dat Jezus is gekomen als redder voor de hele wereld. Ook voor je vervelende collega, ook voor je lastige buurman, voor… vul maar in.

Ook voor:
Jouw dorst naar gerechtigheid.
Jouw verlangen bemind te zijn.
Jouw behoefte gekend te zijn.

Ik denk aan twee vrouwen in onze tijd. Vanmorgen las ik in de krant het verhaal van Bibian Mentel; 21 jaar achtervolgt haar een kwaadaardige ziekte. Ze verloor al een deel van haar been en moet nu haar levenseinde onder ogen komen. En zij straalt – dankbaar voor alle liefde die zij ontvangt. Het zonlicht van een nieuwe morgen op haar gezicht, liefde van mensen en zij weet nu uit haar verlies nog winst te halen.

Ik denk aan Edith Eger – zij overleefde Auschwitz en schreef haar debuut op 90 jarige leeftijd over haar levenslessen – The Choice. Een aanrader. De keuze. Op weg naar Auschwitz had haar moeder gezegd: “Denk erom, niemand kan jouw gedachten afpakken. Geestelijk ben jij altijd vrij. Je hebt de keuze, the choice.”

Toen van haar en haar zus hun haren werden afgeschoren, zei haar zus: ‘Hoe zie ik er uit’?! Edith Eger zei tegen haar zus: ‘Nu pas zie ik hoe mooi je ogen zijn!’ Zij koos ervoor te bidden voor haar medegevangenen én haar bewakers: zij zag dat ook zij gevangen zaten in een ideologie, een systeem.

Zulke vrouwen laten zien hoe sterk je kunt zijn, zelfs in alle kwetsbaarheid. Put uit de bron en laat het smaken naar meer.

Want alles wat je aandacht geeft, groeit. En kijk met nieuwe ogen ook naar de mens die jij geen blik meer waardig keurde.

Deze tijd vraagt om herbronnen – nieuwe structuren, een nieuw begin. Want we geloven in een Heer die zelfs van water wijn kan maken.
Amen

God,

Bron van leven, licht en liefde
Dank U wel voor het lieve leven,
elke dag, een geschenk,
door U gegeven
dat U ons groet
in alles wat U leven doet
voor de vissen in hun scholen
voor de vossen in hun holen
voor de dieren, groot en klein
voor de bomen met hun ruisende refrein
voor het goudgele graan
voor heel dit aardse bestaan
dat U nog steeds scheppende bent
hemel en aarde, en dat U ook mij kent

Reactie ( 1 )

  1. Beantwoorden
    Adrian Stam says:

    Beste Erick, hartelijk dank voor je bemoedigende E mail van afgelopen vrijdag
    U bent de enige die in deze tijd ook aandacht en inspiratie voor ons heeft in deze moeilijke
    tijd groet adrian

Plaats een reactie