ds. Marleen Blootens: ‘Wonderlijk zoals u mij kent’ n.a.v. Psalm 139

*  Alle-Dag-Kerk, 26 november 2014  *
Voorganger: ds. Marleen Blootens
Aanvangslied: Lied 146a: 1, 4 en 7   ‘Laat ons nu vrolijk zingen’

‘Wonderlijk zoals u mij kent’ n.a.v. Psalm 139

Slotlied: Lied 478: 1 t/m 4       ‘Aan u behoort o Heer der heren’
Kunnen wij God kennen? Om het nog wat persoonlijker te maken: Weet u wie God is?
Ik ken u niet zo goed en u kent mij natuurlijk niet zo goed. Maar ik durf wel te zeggen dat ik denk dat we hele verschillende antwoorden zullen geven op deze vraag. Voor de één is het duidelijk wie God is. Voor de ander is God vooral een vraag. En misschien zit u hier wel met de gedachte dat God helemaal niet bestaat. God is slechts een idee dat of een gedachte die mensen steun geeft. Met elkaar over God spreken is daarom niet zo eenvoudig. Zeker niet in onze tijd waarin de God van de Bijbel, de God van de kerk voor veel mensen niet zo ‘n interessant gespreksonderwerp lijkt te zijn.
Een paar weken terug stelde iemand deze vraag aan een wijze monnik op een conferentie. Hij is de abt van één van de Benedictijner kloosters in Nederland. Een specialist in geloven, zo op het eerste gezicht. En aan hem werd de vraag gesteld: Waarom is het soms zo moeilijk om met elkaar over God te spreken? Vriendelijk glimlachte de monnik en zei: God is een mysterie. Natuurlijk is het moeilijk om over God te spreken. Over Jezus kunnen we al iets meer zeggen. Maar God blijft voor ons een mysterie.God kennen is inderdaad hoog gegrepen voor mensen zoals u en ik. Maar de psalm die ik vandaag met u lees, psalm 139, vertelt ons volgens mij iets wezenlijks over God en het kennen van God. Ik lees en overdenk met u psalm 139.HEER, u kent mij, u doorgrondt mij,
2. u weet het als ik zit of sta, u doorziet van verre mijn gedachten.
3. Ga ik op weg of rust ik uit, u merkt het op, met al mijn wegen bent u vertrouwd.
4. Geen woord ligt op mijn tong, of u, HEER, kent het ten volle.
5. U omsluit mij, van achter en van voren, u legt uw hand op mij.
6. Wonderlijk zoals u mij kent, het gaat mijn begrip te boven.God kennen en begrijpen ligt buiten ons bereik. Maar de denkrichting van deze psalm is dat God ons wél kent. De ervaring van de dichter van de psalm is die van een mens die zich door God gezien weet. De psalm vertelt ons niet over een God die het antwoord geeft op al onze vragen of die ons leven voor ons bepaalt. Nee, in de psalm lezen we over de ervaring dat God aan al onze vragen en keuzes voorafgaat. De dichter van de psalm zingt over de ervaring die hij heeft dat God er is, er was en er zal zijn. In zijn gedachten, in zijn overpeinzingen en gevoelens heeft de dichter de ervaring dat God daarbij is. God is zo dichtbij dat onze naam bekend is bij God. God is vertrouwd met al je wegen.
Het is een besef dat je verstand te boven gaat. Misschien is de dichter van de psalm er zelf ook wel een beetje van geschrokken dat God hem zo goed kent. De psalm gaat verder:Hoe zou ik aan uw aandacht ontsnappen, hoe aan uw blikken ontkomen?
8. Klom ik op naar de hemel – u tref ik daar aan, lag ik neer in het dodenrijk – u bent daar.
9. Al verhief ik mij op de vleugels van de dageraad, al ging ik wonen voorbij de verste zee,
10. ook daar zou uw hand mij leiden, zou uw rechterhand mij vasthouden.
11. Al zei ik: ‘Laat het duister mij opslokken, het licht om mij heen veranderen in nacht,’
12. ook dan zou het duister voor u niet donker zijn – de nacht zou oplichten als de dag, het duister helder zijn als het licht.
13. U was het die mijn nieren vormde, die mij weefde in de buik van mijn moeder.
14. Ik loof u voor het ontzaglijke wonder van mijn bestaan, wonderbaarlijk is wat u gemaakt hebt. Ik weet het, tot in het diepst van mijn ziel.
15. Toen ik in het verborgene gemaakt werd, kunstig geweven in de schoot van de aarde, was mijn wezen voor u geen geheim.
16. Uw ogen zagen mijn vormeloos begin, alles werd in uw boekrol opgetekend, aan de dagen van mijn bestaan ontbrak er niet één.
17. Hoe rijk zijn uw gedachten, God, hoe eindeloos in aantal,
18. ontelbaar veel, meer dan er zandkorrels zijn. Ontwaak ik, dan nog ben ik bij u.De dichter is verwonderd over deze nabijheid van God. Niet bang of geschrokken, maar dankbaar.
Ik zou willen zeggen dat de ervaring gekend te zijn door God, ons vertelt over wie God is. Gezien te zijn door God, geeft ons zicht op wie God is. God die jouw unieke zelf in het leven heeft geroepen is de God die je blijft vasthouden. Zelfs als je God liever niet onder ogen komt. Omdat je je schaamt. Maar zo zingt de psalm, voor God is het duister niet donker. De nacht licht op. Ik hoop dat u iets van deze ervaring van de psalm kent.

Je kan het gevoel vergelijken met wat je soms meemaakt in je relatie of in een goede vriendschap. De ander kent je zo goed en ziet zo goed wat je doormaakt dat hij of zij aan een half woord al genoeg heeft. Een half woord waarin je voelt dat de ander je accepteert en je echt ziet. En op zo’n moment voel je hoe veel iemand om je geeft en hoe vertrouwd iemand is met jou, ook met je minder mooie kanten. En je voelt dat je niet wordt afgerekend op je domme keuzes of je nukkigheid, maar dat de ander je blijft liefhebben. Het is een ervaring die je dankbaar maakt. Een moment waarop je merkt dat je onvoorwaardelijk wordt geaccepteerd terwijl je misschien wel niet aan je eigen voorwaarden voldoet.
Dat is de toon die de psalmdichter hier aanslaat als hij zijn ervaring met God onder woorden brengt. God blijft je omarmen waar je ook gaat.

Maar Psalm 139 eindigt met een andere toon.

19. God, breng de zondaars om, – weg uit mijn ogen, jullie die bloed vergieten –
20. ze spreken kwaadaardig over u, uw vijanden misbruiken uw naam.
21. Zou ik niet haten wie u haten, HEER, niet verachten wie tegen u opstaan?
22. Ik haat hen, zo fel als ik haten kan, ze zijn mijn vijand geworden.
23. Doorgrond mij, God, en ken mijn hart, peil mij, weet wat mij kwelt,
24. zie of ik geen verkeerde weg ga, en leid mij over de weg die eeuwig is.

De dankbaarheid lijkt om te slaan in agressie. De dankbaarheid maakt de dichter bewust van de weerstand die er is tegen de God die hij prijst. De weerstand tegen een goede schepping. Hij is woedend over een wereld waarin bloed wordt vergoten en mensen Gods naam misbruiken. Een wereld vol mensen die ‘nee’ zeggen tegen God. Tegen recht, liefde en vrede. En eerlijk is eerlijk, dat is ook de wereld waar wij deel van uitmaken. Het kwaad en de haat is niet alleen iets van andere mensen, dat is ook iets van ons. Ook dat is er in onze gedachten en in onze wegen. Wij zijn niet alleen maar ja zeggers, niet alleen maar mensen die dankbaar zingend door het leven gaan.

We zeggen ook nee tegen God. Maar ook dan blijft Gods ja overeind. Dat is het wonder waar de psalm van zingt, zelfs in die boze toonsoort aan het einde van de psalm. Onder de indruk van God, die je het leven geeft uit Zijn hand en niet loslaat wat Zijn hand eenmaal begon. Gods ja blijft overeind. In alle gedachten, in alle vragen van dit leven. Ja, zelfs in de dood. Het duister is voor God niet donker. Dat is een ervaring waar je een leven van kan zingen.

Amen

Reactie ( 1 )

  1. Beantwoorden
    Gerrit Heijink says:

    Marleen Blootens, zojuist jouw uitleg over Psalm 139 gelezen zoals je die gaf in de Alle-Dag-Kerk, heel mooi. Evenals het gesprek met Knevel en het artikel in het RD. Ik was afgelopen week in de afscheidsdienst van je vader, die een neef van mij is. Aan Jan bewaar ik de gedachte dat hij op de zomeravonden op zijn kamer zat en trompet speelde, Joh. de Heer-liederen die klonken over de landerijen tot ver in de omtrek. Dezelfde liederen die jij als kind met hem zong. Het was de tijd dat hij uit dienst kwam waar hij helemaal niet kon verkeren en daardoor in een dip terecht kwam. Ik had behoefte dit even te laten weten. Mogelijk zou je ooit eens in Marienberg in de kerk waarvan ik deel uitmaak, voor willen gaan, wanneer je een weekend in Hengelo zou verblijven? Blij dat ik kennis heb kunnen nemen van de mogelijkheden die jij aangereikt krijgt en wens je Gods zegen bij je werk en bij het verwerken van het verdriet om het heengaan van je vader.
    Met vriendelijke groet, Gerrit Heijink

Plaats een reactie